30 năm hình thành và phát triển Ban Quản lý Khu Kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi

Mở rộng không gian phát triển, định hình "cực tăng trưởng" công nghiệp miền Trung

Ba thập kỷ kể từ năm 1996, Quảng Ngãi đã không ngừng phát triển hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp và mở rộng không gian phát triển công nghiệp, trở thành điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư. Sau sáp nhập tỉnh, không gian phát triển tiếp tục được mở rộng với sự kết nối giữa Khu kinh tế Dung Quất và Cửa khẩu quốc tế Bờ Y, mở ra dư địa mới để hình thành chuỗi công nghiệp - logistics - thương mại có sức cạnh tranh trong khu vực.

Khu kinh tế Dung Quất khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước trên bản đồ thu hút đầu tư quốc gia

Mở rộng không gian phát triển, hình thành các cực tăng trưởng công nghiệp

Năm 1994, thời điểm Thủ tướng Chính phủ lựa chọn Dung Quất là địa điểm xây dựng Nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam (theo Quyết định số 658/QĐTTg), Quảng Ngãi chưa có nhiều lợi thế về công nghiệp, còn nhiều hạn chế cả về hạ tầng giao thông và nguồn nhân lực kỹ thuật. Nhưng quyết định ấy đã mở ra một chương phát triển mới cho tỉnh Quảng Ngãi, tạo nền móng để hình thành một trung tâm công nghiệp trọng điểm của cả nước.

Tiếp sau đó, việc thành lập Ban Quản lý Khu công nghiệp Dung Quất (năm 1996) và hình thành Khu kinh tế Dung Quất (năm 2005) đã đánh dấu bước phát triển mới trong cơ chế quản lý và tổ chức không gian kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp chủ lực và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn.

Ba thập kỷ nhìn lại, từ một khu công nghiệp đầu tiên được thành lập năm 1996, đến nay tỉnh Quảng Ngãi đã không ngừng phát triển hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp và mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đáp ứng nhu cầu thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn và định hướng phát triển công nghiệp trong giai đoạn tới.

Hiện trên địa bàn tỉnh hình thành hệ thống 2 khu kinh tế và các khu công nghiệp trên địa bàn, tạo nên các cực tăng trưởng công nghiệp, thương mại và dịch vụ quan trọng của tỉnh.

Nhiều khu công nghiệp trên địa bàn đã được đầu tư xây dựng đồng bộ, hoàn thiện về hạ tầng và đi vào hoạt động hiệu quả. Tại hai khu công nghiệp Quảng Phú và Hòa Bình có tỷ lệ lấp đầy lần lượt lên tới 100% và 99,3%, phản ánh khả năng thu hút đầu tư và khai thác quỹ đất công nghiệp khá hiệu quả.

Trong khi đó, tỷ lệ lấp đầy tại khu công nghiệp Sao Mai chỉ mới đạt 5,8% và vẫn còn nhiều dư địa để thu hút các dự án đầu tư mới. Bên cạnh đó, khu công nghiệp Phổ Phong đã được thành lập với diện tích 157,38 ha và đang triển khai các thủ tục lựa chọn các nhà đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng, tạo tiền đề cho quá trình phát triển và thu hút đầu tư trong thời gian tới.

Đối với các khu công nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất, tỷ lệ lấp đầy cũng ở mức cao. Phân khu công nghiệp Sài Gòn - Dung Quất đạt khoảng 99,1%; Khu công nghiệp Tịnh Phong đạt 98,2% và Khu công nghiệp VSIP Quảng Ngãi đạt khoảng 71,4%. Tính bình quân tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp đang hoạt động đạt khoảng 79%. Nhiều khu công nghiệp đã cơ bản lấp đầy và trở thành địa bàn thu hút đầu tư trọng điểm của tỉnh, góp phần hình thành các trung tâm sản xuất công nghiệp quy mô lớn, nâng cao hiệu quả sử dụng đất công nghiệp, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Bên cạnh các khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, phát huy hiệu quả, tỉnh Quảng Ngãi đang tiếp tục mở rộng không gian phát triển công nghiệp thông qua việc triển khai đầu tư các khu công nghiệp mới như Khu công nghiệp VSIP II Quảng Ngãi và Khu công nghiệp Dung Quất. Đây là những dự án hạ tầng công nghiệp có ý nghĩa quan trọng, góp phần tạo quỹ đất sạch, đón đầu làn sóng đầu tư mới, đặc biệt là các dự án quy mô lớn, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp xanh trong thời gian tới. Đây không chỉ là bước đi nhằm bổ sung quỹ đất công nghiệp chất lượng cao trong bối cảnh nhiều khu công nghiệp hiện hữu đã đạt tỷ lệ lấp đầy cao, mà còn thể hiện tầm nhìn đón đầu làn sóng dịch chuyển đầu tư, nâng tầm sức cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho Khu kinh tế Dung Quất cũng như toàn tỉnh trong giai đoạn mới.

Việc không ngừng mở rộng không gian phát triển đã tạo nền tảng để Khu kinh tế Dung Quất khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước trên bản đồ thu hút đầu tư quốc gia.

Tính đến tháng 5/2026, các khu kinh tế, khu công nghiệp do Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi quản lý đã thu hút 441 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đầu tư khoảng 423.431 tỷ đồng (tương đương khoảng 19,4 tỷ USD), trong đó có 63 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 tỷ USD. Lũy kế vốn thực hiện đạt khoảng 13,8 tỷ USD.

Cửa khẩu Bờ Y và vùng ven biển cùng hòa nhịp

Năm 2025, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho tỉnh Quảng Ngãi.

Sau sáp nhập, Quảng Ngãi trở thành một trong những địa phương có diện tích lớn nhất cả nước. Không chỉ vậy, tỉnh còn sở hữu một lợi thế chiến lược đặc biệt khi có thêm Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y - cửa ngõ giao thương quan trọng trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Việt Nam với Lào, Campuchia và khu vực Đông Bắc Thái Lan.

Đây không chỉ là một phép cộng về quy mô mà là tầm nhìn chiến lược, mở rộng không gian phát triển, mở ra dư địa quan trọng để tăng cường liên kết vùng, và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời gian tới.

Sau khi trở thành một phần của tỉnh Quảng Ngãi, vai trò của Bờ Y không chỉ dừng lại ở một cửa khẩu quốc tế mà còn trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics của toàn tỉnh. Nếu Dung Quất là cửa ngõ hướng biển với thế mạnh cảng nước sâu, thì Bờ Y là cửa ngõ giao thương đường bộ trên hành lang kinh tế Đông - Tây.

Sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước đối với Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y, Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi đang phối hợp rà soát, đề xuất điều chỉnh quy mô theo định hướng phát triển khu kinh tế động lực, đa ngành, đa lĩnh vực gắn với thương mại, dịch vụ, logistics, công nghiệp và đô thị cửa khẩu.

Việc kết hợp hai động lực này sẽ cộng hưởng sức mạnh, tạo ra chuỗi giá trị hoàn chỉnh, giảm chi phí vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng sức hấp dẫn của tỉnh Quảng Ngãi nói chung, của Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi nói riêng đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại và logistics.

Quang Vinh (https://tapchikinhtetaichinh.vn)